Darmen. Het zijn organen met een
belangrijke functie voor mens en dier. De vertering van voedsel,
het opnemen van voedingsstoffen en het verwerken van afvalstoffen,
alles vindt plaats in de darmen. Helaas doen de meterslange linten
hun werk niet altijd even soepel. Vaak gaat het om pijnlijke
darmen, ontstekingen, een opgeblazen buik en winderigheid.
Spastische darm of PDS
Sommige mensen kunnen niet goed tegen melkproducten, zij hebben een
lactose-intolerantie. Maar als de klachten vaker voorkomen of
verergeren naar buikpijn, verstoppingen, diarree en vermoeiheid, is
er misschien meer aan de hand. Spastische darm bijvoorbeeld, ook
wel prikkelbare darm syndroom (PDS) of spastische colon
genoemd.
De darmen, de dikke darm in het bijzonder, zijn dan erg gevoelig.
De klachten beginnen vaak tussen het twintigste en dertigste
levensjaar en vrouwen hebben er opvallend vaker last van dan
mannen. De klachten verschillen van persoon tot persoon. Zeurende
en stekende pijn, krampen in de buik en/of diarree afgewisseld met
obstipatie.
Chronisch ontstoken
Het kan ook erger. Darmen kunnen chronisch ontstoken zijn en dat
wordt Inflammatory Bowel Disease (IBD) genoemd. Met de ontsteking
komen zweren en bloedingen. Zit de ontsteking alleen in de dikke
darm, dan is er sprake van colitis ulcerosa.
Bij de ziekte van Crohn zit de ontsteking vaak in de overgang
van de dikke naar de dunne darm. In sommige gevallen komt de
ontsteking zelfs in het hele spijsverteringskanaal van mond tot
anus voor.
Als de ontsteking niet wordt behandeld, leidt dat zowel bij
colitis ulcerosa als bij de ziekte van Crohn tot bloedingen,
vernauwingen en abcessen. Bovendien kunnen er fistels optreden:
ontstekingen tussen de darmen en andere organen, zoals de blaas en
de vagina en tussen de darmen en de huid rond de anus.
Colonoscopie
Over de oorzaken van IBD is nog weinig bekend. Waarschijnlijk is er
een genetische oorzaak, waarbij de darm heftig reageert op iets uit
de darminhoud dat in principe onschuldig is. De ziekte begint net
als IBS doorgaans tussen het twintigste en dertigste levensjaar.
Om het verschil met PDS vast te stellen, kan er een colonoscopie
worden uitgevoerd. Het verschil kan ook met andere technieken
worden vastgesteld, zoals met een camerapil/videocapsule of foto
van de darm met bariumpap. Eventueel kan er nog maag- en
bloedonderzoek worden gedaan, voordat er een conclusie wordt
getrokken.
Behandeling
IBS is niet te behandelen, patiënten moeten er maar mee leren
leven. Er zijn wel medicijnen om de darmkrampen te verminderen. En
er zijn (gelukkig) ook medicijnen tegen diarree en verstopping, en
er zijn antidepressiva die bij sommige mensen de pijn kunnen
verminderen.
Ook IBD is niet te behandelen, alleen te onderdrukken. Dat gebeurt
met lichte medicijnen. Als dat niet helpt, worden ze steeds
zwaarder totdat er medicijnen worden gebruikt die de afweerreactie
van het lichaam onderdrukken.
De laatste jaren zijn er echter ook biologische geneesmiddelen
ontwikkeld. Ze bevatten antilichamen tegen de stoffen die vrijkomen
door de ontsteking. Het inbrengen van de antilichamen gebeurt
iedere 8 tot 12 weken met een infuus.
Eten
Zorg voor gezond en gevarieerd eten en eet niets dat de darmen
slecht verdragen. Let op met koffie en alles dat gasvorming in de
hand werkt: koolzuurhoudende dranken, kool, bonen en uien.
Fruit kan geen kwaad, tenzij je overgevoelig bent voor fructose.
Voor anderen is het aan te raden fruit op de lege maag te eten en
dus niet na een maaltijd in verband met extra gasvorming en
darmklachten.
Eet rustig en praat daarbij zo min mogelijk om te voorkomen dat er
lucht mee naar binnen komt. Blijf gewoon drinken.
Vezels
Zorg verder voor een regelmatige stoelgang: ga iedere dag op
hetzelfde moment naar het toilet en neem er de tijd voor. Pas op
met stress.
Het eten van vezels ten slotte is een lastige. Oplosbare vezels
(met name in groente en fruit) zijn goed bij PDS, terwijl
onoplosbare vezels (met name in volkoren producten) extra
prikkeling en klachten kunnen geven.
Dat geldt niet voor iedereen met PDS en uiteraard heeft ieder mens
voor een goede darmwerking beide soorten vezels nodig. Vezels, met
name oplosbare, kunnen helaas wel extra gasvorming veroorzaken als
de darmen er nog niet aan gewend zijn.
Verder zijn bepaalde probiotica veelbelovend bij PDS en IBD, maar
hun effecten moeten nog verder bewezen worden.
Voor alle adviezen geldt dat er niet direct resultaat verwacht mag
worden. Meestal nemen de klachten de eerste twee weken zelfs toe.
Een probeerperiode van twee maanden is vaak nodig om in te schatten
of een advies zinvol is.